Van'da son günlerde etkisini artıran sıcak hava, kent merkezinde yaşayan vatandaşlar için günlük yaşamı kolaylaştıran bir gelişme olarak değerlendirilirken, kırsalda yaşayan üreticiler açısından ise çok daha farklı anlamlar taşıyor. Hava sıcaklıkları sadece günlük yaşamı değil, ekimden hasada, sulamadan ürün kalitesine kadar tarımsal üretimin her aşamasını doğrudan etkiliyor. Bu nedenle çiftçiler ve üreticiler, hava tahminlerini artık yalnızca günlük yaşamlarını planlamak için değil, bir yıllık emeklerinin karşılığını alıp alamayacaklarını görmek için de yakından takip ediyor.
Uzmanlara göre, son yıllarda dünya genelinde olduğu gibi Van'da da küresel iklim değişikliğinin etkileri daha belirgin hale geldi. Eskiden belirli bir düzen içerisinde yaşanan dört mevsim, artık beklenenden daha erken ya da daha geç geliyor. Mevsim geçişlerinin belirsizleşmesi, özellikle tarımsal üretimde ciddi sorunlara neden oluyor.
Geçmiş yıllarda nisan ayıyla birlikte baharın etkisi hissedilirken, son dönemlerde nisan ayında kar yağışlarının görülmesi dikkat çekiyor. Benzer şekilde yaz aylarının en sıcak dönemlerinde etkili olan ani sağanak yağışlar ve dolu olayları da üreticileri zor durumda bırakıyor. Birkaç saat süren şiddetli yağışlar bile aylarca verilen emeğin boşa gitmesine neden olabiliyor.
Özellikle Van Ovası başta olmak üzere Gevaş, Edremit, Erciş, Muradiye, Çaldıran, Gürpınar, Özalp ve Saray ilçelerinde tarımla uğraşan üreticiler, iklimde yaşanan değişimin etkilerini her geçen yıl daha fazla hissettiklerini ifade ediyor. Bölgede yetiştirilen arpa, buğday, yonca, şeker pancarı ve sebze ürünlerinin gelişim süreci hava koşullarına bağlı olarak değişirken, düzensiz yağışlar verim kayıplarına neden olabiliyor.
Kış aylarında beklenenden fazla yağan kar ve yağmurun ilk etapta su kaynakları açısından olumlu gibi görünmesine rağmen, yağışların uzun süre devam etmesi birçok olumsuzluğu da beraberinde getiriyor. İlkbahar aylarında toprağın uzun süre ıslak kalması, çiftçilerin tarlalarına girmesini geciktiriyor. Bu da ekim takviminin ertelenmesine, dolayısıyla hasadın da geç yapılmasına yol açıyor.
Buna karşılık bazı yıllarda ise tam tersi bir tablo yaşanıyor. Kış aylarında yeterli kar yağmaması ve ilkbaharda beklenen yağışların gerçekleşmemesi, kuraklık riskini artırıyor. Bu durum özellikle kuru tarım yapılan alanlarda ürün kayıplarını beraberinde getirirken, sulama imkanlarının yetersiz olduğu bölgelerde üreticiler ciddi ekonomik sıkıntılar yaşayabiliyor.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin sadece yağış miktarını değil, sıcaklık değerlerini de etkilediğine dikkat çekiyor. Yaz aylarında sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkması, buharlaşmayı artırırken su kaynaklarının daha hızlı tükenmesine neden oluyor. Van Gölü Havzası'nda son yıllarda yaşanan su seviyesindeki değişimler ve kuraklık tartışmaları da iklim değişikliğinin etkilerini gözler önüne seriyor.
Artan sıcaklıklar yalnızca bitkisel üretimi değil, hayvancılığı da etkiliyor. Yaylalarda ot veriminin düşmesi, meraların erken kuruması ve su kaynaklarının azalması küçükbaş ve büyükbaş hayvancılıkla uğraşan yetiştiricilerin maliyetlerini artırıyor. Hayvanların yeterli beslenememesi süt ve et verimini de olumsuz etkileyebiliyor.
Van'da pazarcılık yapan esnaf da hava koşullarındaki değişimden doğrudan etkileniyor. Sıcak havalarda meyve ve sebzelerin raf ömrü kısalırken, ani yağışlar açık pazarlarda satış yapan esnafın işini zorlaştırıyor. Ürünlerin daha kısa sürede bozulması hem satıcıların hem de tüketicilerin ekonomik olarak olumsuz etkilenmesine neden oluyor.
Kırsalda yaşayan vatandaşlar ise geçmiş yıllarla bugünü kıyasladıklarında mevsimlerin artık öngörülemez hale geldiğini söylüyor. Bir dönem belirli tarihlerde başlayan ekim ve hasat sezonlarının artık hava durumuna göre sürekli değiştiğini belirten üreticiler, bu durumun planlama yapmayı neredeyse imkânsız hale getirdiğini dile getiriyor.
Van'da önümüzdeki günlerde sıcak havanın etkisini sürdürmesi beklenirken, kırsalda yaşayan binlerce üretici ise gözünü yeniden gökyüzüne çevirmiş durumda. Çünkü çiftçiler için yağmurun ne zaman yağacağı, sıcaklığın kaç derece olacağı ya da mevsimin nasıl geçeceği yalnızca bir hava durumu bilgisi değil; bir yıllık emeğin, alın terinin ve geçim kaynağının en önemli belirleyicisi olarak görülüyor.
