Türkiye’de korona virüs salgını sonrası artan maliyetler çoban fiyatlarını da vurdu. Geçmiş yıllarda 50 bin lirayı bulan çoban maaşları bu yıl yüz bin liradan başlıyor. Besiciler çoban maaşlarından dert yanarken bu durumu fırsat bilen Afgan ve İranlı çobanlar 30 ila 50 bin lira arası çobanlık yapmak için akın akın Van’a geliyor.
Van’da çoban ücretlerinin artması özellikle İranlı vatandaşların ilgisini çekti. 50 bin TL maaş alan İranlı çobanlar, bu parayı İran Riyali’ne çevirdiklerinde neredeyse milyarlar kazanıyor. Van’da 6 ay çalışan İranlı çobanlar, ülkelerine döndüklerinde kazandıklarıyla rahat bir yaşam sürdürüyor. Ancak artan maliyetler nedeniyle 100 bin TL talep eden yerli çobanlar iş bulmakta zorlanıyor. Aile geçindiren ve çocuk okutan yerli çobanlar, tek gelir kaynaklarının çobanlık olduğunu belirterek, bu yıl ithal çoban tercihi nedeniyle işsiz kaldıklarını ifade etti.
Tüm Türkiye’de gündeme getirilen ve maaşları iştah kabartan çobanlık mesleğinin zorluklarını yerli çobanlar Yeni Doğu Gazetesine anlattı. Dağ ve yaylalarda ki zorlu şartlar, hırsızlık, yaban hayvanı saldırılarına karşı zorluklar, yeme, içme ve barınma gibi zorluklarla besicilerden aldıkları hayvanlara gözü gibi bakan çobanlar, bu yıl ithal çoban yani göçmenlere takıldı. Artan maliyetler nedeniyle aile geçindirmekte zorlandıklarını söyleyen çobanlar işsizlik nedeniyle çocukların okul masraflarını bile çıkarmaz hale geldiklerini söyledi. 4 ila 6 ay arasında gece gündüz denemden besicilerden emanet aldıkları hayvanlara gözü gibi baktıklarını kaydeden Çobanlar kendi yurtlarında yabancılaştıklarını, yabancı uyruklu vatandaşların ise daha çok değer gördüğünü belirtti.
“ÇOBANLIK İŞİ VARSA YAPACAĞIZ YOKSA AÇ KALACAĞIZ”
Konuyla ilgili gazetemize konuşan Abdurrahman isimli çoban, “Bir aydır buradayım, Van’ı İranlı, Suriyeli ve Afgan mülteciler doldurmuş, Ülkeye gelen yabancı göçmenler zaten maaş alıyor ama bu defa da bizim işe el koydular. Ülkemizde zengin daha zengin fakir ise daha fakir oldu, bu fakir kısmının ekmeğine de gelen göçmenler engel oluyor. Van’da iş yok ve devlet desteğinden de faydalanamıyoruz perişan bir durumdayız. Artık maddi anlamda idare edemiyoruz, yıllardır çobanlık yaparak geçim sağlamaya çalışıyoruz, Afgan ve İranlılar iş bırakmadı, Çobanlık işi varsa yapacağız yoksa aç kalacağız. Buraya geliyorum akşama kadar akşam da eve aç gidiyorum, kadın ve çocuklarımızın gözü kapıda kalıyor, okul okuyan çocuklarım var iş, para olmadığı için okula gönderemiyorum. Van’ı Afgan ve İranlılar doldurmuş, kendi fakirlerimizi düşünmüyoruz, dışarıdan gelen adama da varımızı yoğumuzu emanet ediyor feda ediyoruz” dedi.
“KENDİ MEMLEKETİMİZDE YABANCI HALE DÜŞTÜK”
Yıllardır çobanlık yaparak aile geçindirdiğin söyleyen Mirşah Yeter, “Bir aydır burada besicilerle anlaşmaya çalışıyoruz, biz yüz bin lira diyoruz bunu çok görüyorlar, onlarda 60 ila 70 bin lira arasında bir fiyat talep ediyor. Suriyeli, Afgan ve İranlılar ise 20 bine kabul ediyor çobanlık yapmayı, Van’da ki zenginler beş kuruş daha fazla paramız gitmesin diyerek göçmenleri tercih ediyor. Kendi memleketimizde yabancı hale düştük, kendi tanıdıklarını akranlarını satıyor, kendi yerlilerini görmezden gelip göçmenleri baş tacı ediyorlar. Benim 8 çocuğum var, Çobanlık dışında yapabileceğim bir iş yok, yıllardır çobanlık yapıyorum ve ailemi bu şekilde geçindiriyorum. Bizim geceli gündüzlüdür, istediğimiz ücret bu anlamda fazla değil 4 ila 6 ay arasında hayvan bakıyoruz, diğer yıllar ise yaz aylarını bekliyoruz yine. Bu anlamda yetkililerimizden yardım talep ediyoruz. Bizler bu ülkenin vatandaşıyız, bize yardımcı olsunlar, bize destek versinler bu halk günahtır, vatandaş perişan olmuş, devletimizden bu anlamda destek bekliyoruz” diye konuştu.
ÇOBAN HAMDULLAH: “DAĞDA KURTLA, HIRSIZLA UĞRAŞIYORUZ; HAKKIMIZI İSTİYORUZ”
Van’da çobanlık yapan Hamdullah, zor koşullar altında çalıştıklarını belirterek, istedikleri maaşın yüksek olmadığını, ancak İranlı ve Afgan çobanların düşük ücretlerle işleri ellerinden aldığını söyledi. Van’da çobanlık yapan Hamdullah isimli yurttaş, mesleğin zorluklarını ve çobanların karşılaştığı adaletsizlikleri dile getirdi. “Çoban gece gündüz dağda kalıyor. Kurdu var, hırsızı var. Hayvan kaybolduğunda hesap bizden soruluyor. Küpe numarası, rengi, cinsi belli olan hayvanı bulamazsan senden kesiliyor,” diyen Hamdullah, işlerinin kolay olmadığını vurguladı. En az 100 bin lira maaş talep ettiklerini söyleyen Hamdullah, bu ücretin yapılan işe göre çok olmadığını savundu.
“İRAN PARASI BİZİMKİNE GÖRE DEĞERSİZ”
Ancak son yıllarda İranlı ve Afgan çobanların düşük ücretlere çalışmasının işleri zorlaştırdığını belirten Hamdullah, “Biz 100 bin lira istiyoruz, onlar 50-60 bin liraya çalışıyor. Üstelik devlet onlara ayrıca maaş da veriyor. Hem bizim işimizi elimizden alıyorlar, hem de haksız rekabete neden oluyorlar. İran parası bizimkine göre daha değersiz, bu yüzden burada az paraya çalışmaları onlar için sorun olmuyor,” ifadelerini kullandı.
“BU ŞARTLARDA NASIL GEÇİNELİM”
Geçmiş yıllarda kolayca iş bulabildiklerini ancak son dönemde rekabetin arttığını dile getiren Hamdullah, “Geçen sene bu zamanlar iş başı yapmıştım, bu yıl hâlâ bekliyorum. Çünkü düşük ücrete razı olanlar yüzünden biz iş bulamıyoruz,” dedi. Artan hayat pahalılığının da geçimlerini zorlaştırdığını anlatan Hamdullah, “Geçen sene 500 liraya aldığımız malzemeler bu yıl 1000 lirayı geçti. Aynı torba, iki katı fiyat. Bu şartlarda nasıl geçinelim?” diyerek çobanların yaşadığı ekonomik sıkıntılara dikkat çekti.
BESİCİ MEHMET KOÇ İSYAN ETTİ: " BU GİDİŞLE HAYVANCILIK BİTECEK
Vanlı besici Mehmet Koç, çoban maaşlarının yüksekliğinden dert yanarak, bu şartlarda hayvancılıktan para kazanmanın imkânsız olduğunu söyledi. Van'da yıllardır büyükbaş hayvancılıkla uğraşan Mehmet Koç, çoban maaşlarının aşırı yükseldiğini belirterek isyan etti. Çobanların aylık 110-120 bin lira arasında ücret talep ettiğini ifade eden Koç, bu rakamların hayvancılıkla uğraşanların belini büktüğünü söyledi. "En fazla 60 bin lira maaş, 20 bin lira da hayvan masrafı olsun, iki kişi çalışsa aylık 160 bin lira eder. Bu para hayvancılıkla kazanılmaz. Mümkün değil," diyen Koç, elinde 70 büyükbaş hayvan bulunduğunu, bu sayıdaki hayvanla çobanın istediği maaşı ödemenin imkânsız olduğunu dile getirdi. Koç, “Ben o parayla besiye hayvan çekerim. Ayda 12 ton arpa yedirsen bile bu para çıkmaz. 1.200-1.500 koyun olsa belki 120 bin lira verilir ama 70 hayvan için olmaz. Bu gidişle hayvancılık bitecek,” diyerek sektörün karşılaştığı zorluklara dikkat çekti.
