İran’da yaşanan hava saldırıları ve sınır kapılarındaki yolcu geçişlerine getirilen kısıtlamalar, Van ekonomisinde ciddi endişe yarattı. Van Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Necdet Takva, bölge ekonomisi için “kırmızı alarm” vererek özellikle Nevruz öncesi yaşanan gelişmelerin Van esnafı açısından büyük risk taşıdığını söyledi. Takva, krizin yalnızca diplomatik ya da askeri bir mesele olmadığını, doğrudan Van’ın ticaretini ve günlük ekonomik hayatını etkilediğini vurguladı.
“500 KİLOMETRELİK SINIRIN KALBİ VAN’DA ATIYOR”
Türkiye ile İran arasındaki yaklaşık 500 kilometrelik sınır hattının 385 kilometresinin Van il sınırları içinde bulunduğunu hatırlatan Takva, bölgedeki her gerilimin doğrudan Van’ı etkilediğini ifade etti. “Tarifeli ve resmi ticarette şu an için açık bir kısıtlama görünmüyor. Ancak şehrimizin can suyu olan günübirlik ticaret ve turizm ciddi şekilde olumsuz etkileniyor” diyen Takva, özellikle küçük esnafın büyük bir belirsizlikle karşı karşıya olduğunu belirtti.
NEVRUZ ÖNCESİ KRİTİK SÜREÇ: 800 BİN TURİST HEDEFİ RİSKTE
Takva, Van’ın son yıllarda İran pazarında büyük bir ivme yakaladığını belirterek çarpıcı veriler paylaştı: “2010’lu yıllarda yıllık 80 bin seviyelerinde olan İranlı turist sayısı bugün 800 binlere ulaştı. Bu kent ekonomisi için hayati bir rakamdır. 15 Mart’ta başlayacak Nevruz tatili öncesinde sınırda yaşanan belirsizlik, bu kazanımı tehlikeye atabilir.” Otel rezervasyonları, alışveriş turizmi, restoran ve ulaşım sektörünün Nevruz dönemine kilitlendiğini belirten Takva, sınırdaki kısıtlamaların uzaması halinde ekonominin ciddi darbe alacağını dile getirdi.
“VEKALET SAVAŞLARI BİZİ DOĞRUDAN VURUYOR”
Takva açıklamasında ABD ve İsrail’in Orta Doğu politikalarına da değinerek Türkiye’nin pozisyonunun “komşuluk hukuku” çerçevesinde olması gerektiğini savundu. “ABD ve İsrail, Orta Doğu’yu çıkar ve enerji havzası olarak görüyor. Yürütülen vekalet savaşları yerelde bizi, ulusal ölçekte ise ticaretimizi baltalıyor. İran bizim komşumuz. Bize 100 kilometre mesafede bir ülkeden söz ediyoruz. Bizim için komşuluk hukuku, başka ülkelerin çıkarlarından çok daha değerlidir.” Takva, bölgedeki askeri tansiyonun bir an önce sona ermesi ve ticari hayatın normale dönmesi gerektiğini vurguladı.
VAN EKONOMİ PENCERESİNDEN BAKIYOR
Van’ın yaşanan gelişmeleri güvenlikten çok ticaret perspektifinden değerlendirdiğini belirten Takva, özellikle şu stratejik başlıkların korunması gerektiğini ifade etti: Kapıköy Gümrük Kapısı, İran tren seferleri, Van’da kurulması planlanan İran Başkonsolosluğu Türkiye ile İran arasındaki 7–8 milyar dolarlık ticaret hacminin büyük bölümünün enerji kalemlerinden oluştuğunu hatırlatan Takva, Van özelindeki sınır ticaretinin ise doğrudan halkın geçimine katkı sağladığını söyledi.
SINIR GÜVENLİĞİ VE SON DURUM
İran’daki hava saldırıları ve yükselen askeri gerilim sonrası İçişleri Bakanlığı, sınır illerinin valileriyle “Sınır Güvenliği Toplantısı” gerçekleştirdi. Toplantıya İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi başkanlık ederken, Ozan Balcı da zirvede yer aldı. Alınan kararlar kapsamında: Van-İran sınır hattında güvenlik en üst seviyeye çıkarıldı. İlave askeri ve teknolojik tedbirler devreye alındı. Olası düzensiz göç hareketliliğine karşı kriz senaryoları güncellendi. Jandarma, Emniyet ve Göç İdaresi birimlerinin koordinasyonu güçlendirildi.
KAPIKÖY’DE YOLCU GEÇİŞLERİ DURDURULDU
Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre (2 Mart 2026 sabahı itibarıyla): Kapıköy, Gürbulak ve Esendere sınır kapılarında ticari yük geçişleri kontrollü olarak devam ediyor. Güvenlik gerekçesiyle günübirlik yolcu geçişleri karşılıklı olarak durduruldu. İran kendi vatandaşlarının dönüşüne izin veriyor. Türkiye ise İran’daki kendi vatandaşları ve üçüncü ülke vatandaşlarının girişine izin vermeyi sürdürüyor.
İRAN’DAN DÖNEN VATANDAŞ ANLATTI
İran’da saldırıların başladığı sırada ülkede bulunan ve Kapıköy üzerinden Türkiye’ye dönen Fikret Hakan Öngür, yaşadıklarını şöyle aktardı: “Bir organizasyon için oradaydık ancak planlarımızı tamamlayamadan dönmek zorunda kaldık. Konakladığımız otelin çok yakınında şiddetli bir patlama oldu. Bölgedeki durum gerçekten endişe verici.” Toplantı sonrası Ankara’da siyasi tartışmalar da gündeme geldi. CHP’li Murat Bakan, sınırın askeri olarak korunmasının İçişleri Bakanlığı’nın değil Milli Savunma Bakanlığı’nın görev alanında olduğunu hatırlatarak koordinasyonun bu çerçevede yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
