Van’da derinleşen ekonomik kriz ve artan hayat pahalılığı, vatandaşları her geçen gün yeni geçim yolları aramaya itiyor. Temel ihtiyaçlara ulaşmanın bile zorlaştığı bu dönemde, kent sokaklarında son zamanlarda giderek daha sık rastlanan bir görüntü dikkat çekiyor: Üç tekerlekli yük taşıma araçlarıyla çalışan bireyler.
Halk arasında “üç tekerlek” ya da “hamal arabası” olarak bilinen bu araçlarla çalışan vatandaşlar, Van’ın işlek caddelerinde yük taşıyarak hayatlarını kazanmaya çalışıyor. Özellikle 50 yaş ve üzeri bireylerin ağırlıkta olduğu bu iş kolu, son dönemde giderek yaygınlaşmış durumda. Her sabah erken saatlerde şehrin çeşitli noktalarında yük bekleyen onlarca kişi, küçük bir ücret karşılığında karton, meyve-sebze kasası, eşya ya da inşaat malzemesi taşıyor.
Yük taşımacılığı yapan bu bireylerin büyük çoğunluğu, sosyal güvencesi olmayan veya emekli maaşıyla geçinemeyen vatandaşlardan oluşuyor. Artan kiralar, market fiyatlarındaki fahiş artış ve temel ihtiyaçlara gelen zamlar, insanları ikinci hatta üçüncü iş arayışına itmiş durumda. Bu durum özellikle dar gelirli ve sabit maaşla geçinen kesimlerde belirginleşiyor.
Kent merkezindeki kalabalık bölgelerde, çarşı-pazar çevresinde ve depo alanlarının yakınında yoğun olarak çalışan “üç tekerlekli hamallar”, gün boyunca kazandıkları parayla geçimlerini sağlamaya çalışıyor. Ancak fiziksel olarak oldukça yorucu olan bu iş, yaşlı nüfusun ağırlıkta olması nedeniyle aynı zamanda sağlık açısından da ciddi riskler barındırıyor.
Özellikle yaz aylarında artan sıcaklıkla birlikte zorlayıcı hale gelen bu işin herhangi bir sosyal koruma altında yapılmıyor oluşu da dikkat çekiyor. Yük taşıyanların çoğu sigortasız, düzensiz ve tamamen günlük kazanca bağlı olarak çalışıyor. Ne resmi bir statüleri var ne de herhangi bir destek mekanizmasına dahil edilmiş durumdalar.
Van’ın son dönemdeki bu görünümü, ekonomik darboğazın ne kadar geniş kesimleri etkilediğini gösteriyor. Her geçen gün sayısı artan bu yük taşıyıcıları, şehirde yoksulluğun ve çaresizliğin sessiz birer sembolü haline geliyor.
İsmini vermek istemeyen 56 yaşındaki bir yük taşıyıcı, Van sokaklarında üç tekerlekli arabasıyla geçimini sağlamaya çalışıyor. Günlük ortalama 10-12 saat aralıksız çalıştığını belirten emekçi, ekonomik şartların kendisini bu işe mecbur bıraktığını şu sözlerle ifade ediyor:
“Hayat çok pahalı, yaşım büyük ve iş bulmak çok zor. Gençleri bile işe almıyorlar, bizim gibi yaşını almışlara kimse yüz çevirmiyor. Yaz demiyoruz, kış demiyoruz… Soğukta, sıcakta, yağmurda çalışıyoruz. Sabah erken saatlerde çıkıyorum, ne kadar iş alırsam o kadar ekmek götürebiliyorum eve. Bazı günler hiç iş olmuyor, o zaman evdekilere ne diyeceğimi bilemiyorum. Van’da geçim gerçekten çok zorlaştı. Mecburen sırtımızı ve bu arabayı kullanarak ayakta durmaya çalışıyoruz.”
Van sokaklarında çoğalan bu emekçiler, yalnızca bir taşıma işçisi değil, şehrin derinleşen ekonomik sorunlarının sessiz tanıkları olarak da öne çıkıyor.
