TÜİK Van Bölge Müdürlüğü tarafından açıklanan verilere göre Van, genç nüfus oranında Türkiye ortalamasının üzerinde yer alırken, kentte işsizlik ve ekonomik sorunlar da büyümeye devam ediyor.
Kentte özellikle sanayi, üretim ve kalıcı istihdam yatırımlarının yetersiz olması nedeniyle binlerce genç, geçimini sağlayabilmek için batı illerine gitmek zorunda kalıyor. İnşaat, tarım ve mevsimlik işçilik başta olmak üzere ağır çalışma koşullarında çalışan gençler, ailelerinden uzak şekilde yaşam mücadelesi veriyor. Van’da birçok aile için batıya çalışmaya gitmek artık zorunlu hale gelirken, gençler eğitimlerini tamamlasalar bile kendi şehirlerinde iş bulamamaktan yakınıyor.
DEM Parti Van Milletvekili Mahmut Dindar, Van'da işsizliğin arttığını, yoksulluğun derinleştiğini söyledi. Van'a yıllardır gerekli yatırımların yapılmadığını, üretimin desteklenmediğini ve istihdam yaratacak politikaların hayata geçirilmediğini savunan Dindar, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının da şehir ekonomisini olumsuz etkilediğini anlattı. Dindar, Van için acil bir sosyo-ekonomik destek planının açıklanması gerektiğini belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü: "Van ve sınır illerinde ticaret ve turizm sektörü desteklenmeli, özellikle İran ile ticari ve turistik ilişkilerin yeniden canlandırılması için diplomatik ve ekonomik adımlar atılmalıdır. Sınır kapıları tam açılmalı, tren, uçak ve karayolu seferleri geliştirilmelidir. Genç işsizlikle mücadele için bölgeye özgü istihdam projeleri hayata geçirilmelidir. Küçük ve orta büyüklükteki esnafı ayakta tutacak kredi, hibe ve vergi destekleri derhal devreye alınmalıdır. Ulusal zincir marketlerin haksız rekabetine karşı Van'ın yerel esnafı desteklenmelidir."
İŞ GÖÇÜ ACI HABERLERLE GÜNDEME GELİYOR
Daha iyi bir gelecek umuduyla başlayan iş göçü ise zaman zaman acı olaylarla gündeme geliyor. Özellikle inşaat sektöründe çalışan gençlerin yaşadığı iş kazaları, trafik kazaları ve ağır çalışma koşulları nedeniyle yaşanan ölümler kentte derin üzüntü yaratıyor. Vatandaşlar, yıllardır çözülmeyen işsizlik sorununun artık sosyal bir probleme dönüştüğünü ifade ederek, gençlerin kendi memleketlerinde çalışabilecekleri fabrikalar, üretim tesisleri ve yatırım alanlarının oluşturulmasını istiyor.
“GENÇ NÜFUS AVANTAJA DÖNÜŞTÜRÜLMELİ”
Uzmanlar ise Van’ın genç nüfus potansiyelinin doğru yatırımlarla avantaja çevrilebileceğini belirtiyor. Eğitim, üretim, sanayi ve girişimcilik desteklerinin artırılması gerektiğine dikkat çeken uzmanlar, aksi halde göçün ve işsizliğin büyümeye devam edeceği uyarısında bulunuyor. Kentte birçok vatandaş ise “Genç çok ama iş yok” diyerek yıllardır beklenen yatırımların hayata geçirilmesini talep ediyor.
BÖLGE İLLERİNDE GENÇ NÜFUS YOĞUNLUĞU
Veriler, Doğu Anadolu Bölgesi’nde genç nüfus oranının yüksekliğini bir kez daha ortaya koydu. Özellikle Hakkari yüzde 20’lik oranla bölge illeri arasında ilk sırada yer aldı. Uzmanlar, genç nüfus oranının yüksek olmasının eğitim, istihdam, sosyal yaşam ve ekonomik planlamalar açısından önemli bir potansiyel oluşturduğunu belirtirken, gençlere yönelik yatırım ve projelerin önemine dikkat çekiyor. Kentte genç nüfusun fazla olması nedeniyle eğitim, istihdam ve sosyal destek projelerine olan ihtiyacın arttığı ifade ediliyor. Uzmanlar, genç nüfusun doğru politikalarla desteklenmesi halinde bölgesel kalkınmaya önemli katkılar sunabileceğini belirtiyor.
TÜRKİYE NÜFUSUNUN YÜZDE 14,8'İNİ GENÇ NÜFUS OLUŞTURDU
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre 2025 yıl sonu itibarıyla Türkiye'nin toplam nüfusu 86 milyon 92 bin 168 kişi iken 15-24 yaş grubundaki genç nüfus 12 milyon 708 bin 348 kişi oldu. Genç nüfus, toplam nüfusun yüzde14,8'ini oluşturdu. Genç nüfusun yüzde51,2'sini erkek nüfus, yüzde48,8'ini ise kadın nüfus oluşturdu. BM tanımına göre 15-24 yaş grubunu içeren genç nüfus, 1950 yılında toplam nüfusun yüzde20,8'ini oluştururken bu oran, 2025 yılında yüzde14,8 oldu.
Nüfus projeksiyonlarının demografik göstergelerdeki mevcut yapının devam edeceğini varsayan ana senaryosuna göre genç nüfus oranının 2030 yılında yüzde14,8, 2040 yılında yüzde12,2, 2060 yılında yüzde10,3, 2080 yılında yüzde8,8 ve 2100 yılında yüzde9,6 olacağı öngörüldü. Doğurganlık göstergelerindeki hızlı düşüş eğiliminin devam edeceğini varsayan düşük senaryoya göre genç nüfus oranının 2030 yılında yüzde14,8, 2040 yılında yüzde12,4, 2060 yılında yüzde9,2, 2080 yılında yüzde7,2, 2100 yılında yüzde7,2 olacağı öngörüldü.
Doğurganlığı artırıcı tedbirlerin etkili olacağını varsayan yüksek senaryoya göre genç nüfus oranının 2030 yılında yüzde14,8, 2040 yılında yüzde12,0, 2060 yılında yüzde11,1, 2080 yılında yüzde9,8, 2100 yılında yüzde11,4 olacağı öngörüldü.
TÜRKİYE'NİN GENÇ NÜFUS ORANININ AVRUPA BİRLİĞİ ÜYE ÜLKELERİNDEN YÜKSEK OLDUĞU GÖRÜLDÜ
AB üyesi 27 ülkenin genç nüfus oranları incelendiğinde, 2025 yılında genç nüfus ortalaması yüzde10,7 oldu. AB üye ülkeleri arasında en yüksek genç nüfus oranına sahip olan ülkelerin sırasıyla yüzde12,7 ile İrlanda, yüzde12,2 ile Hollanda ve Danimarka olduğu görüldü. Genç nüfus oranının en düşük olduğu ülkeler ise sırasıyla yüzde9,4 ile Malta, yüzde9,5 ile Bulgaristan, yüzde9,7 ile Litvanya oldu. Türkiye'nin genç nüfus oranının yüzde14,8 ile AB üye ülkelerinin genç nüfus oranlarından daha yüksek olduğu görüldü. Genç nüfus oranı dünya ortalaması, 2025 yılında yüzde15,6 oldu. Türkiye'nin genç nüfus oranın dünya genç nüfus ortalamasının altında olduğu görüldü.
GENÇ NÜFUS ORANININ EN YÜKSEK OLDUĞU İL YÜZDE20,4 İLE ŞIRNAK OLDU
ADNKS sonuçlarına göre 2025 yılında genç nüfus oranının en yüksek olduğu il, yüzde20,4 ile Şırnak oldu. Bu ili yüzde20,0 ile Hakkari, yüzde19,8 ile Siirt izledi. Genç nüfus oranının en düşük olduğu il yüzde11,7 ile Balıkesir oldu. Bu ili yüzde11,9 ile Ordu ve yüzde12,0 ile Muğla izledi.
GENÇ NÜFUSUN YÜZDE30,3'ÜNÜN 15-17 YAŞ GRUBUNDA YER ALDIĞI GÖRÜLDÜ
Genç nüfus yaş grubuna göre incelendiğinde, 2025 yılında genç nüfusun yüzde30,3'ünün 15-17 yaş grubunda, yüzde20,4'ünün 18-19 yaş grubunda, yüzde29,2'sinin 20-22 yaş grubunda ve yüzde20,1'inin ise 23-24 yaş grubunda yer aldığı görüldü.
BEKLENEN YAŞAM SÜRESİ 15 YAŞINDAKİ GENÇLER İÇİN 64,3 YIL OLDU
Hayat Tabloları, 2022-2024 sonuçlarına göre doğuşta beklenen yaşam süresi, Türkiye geneli için 78,1 yıl, erkekler için 75,5 yıl ve kadınlar için 80,7 yıl oldu. Türkiye'de çalışma çağının başlangıcı olan 15 yaşındaki gençler için beklenen yaşam süresinin 64,3 yıl, erkekler için 61,7 yıl ve kadınlar için 66,9 yıl olduğu görüldü. Diğer bir ifade ile 15 yaşına ulaşan genç kadınların genç erkeklerden ortalama 5,2 yıl daha fazla yaşayacağı tahmin edildi.
EVLİ OLAN GENÇ KADINLARIN ORANI, EVLİ OLAN GENÇ ERKEKLERİN ORANININ 3,5 KATI OLDU
Genç nüfus yasal medeni duruma göre incelendiğinde, cinsiyetler arasında önemli farklılıklar olduğu görüldü. Genç erkek nüfusun 2025 yılında yüzde96,8'inin hiç evlenmemiş, yüzde3,1'inin evli, yüzde0,1'inin boşanmış olduğu görülürken genç kadın nüfusun yüzde88,9'unun hiç evlenmemiş, yüzde10,7'sinin evli, yüzde0,4'ünün ise boşanmış olduğu görüldü.
EN FAZLA GÖÇ HAREKETLİLİĞİ 15-24 YAŞ GRUBUNDAKİ GENÇLERDE EĞİTİM NEDENİYLE OLDU
İç Göç İstatistiklerine göre Türkiye'de 2024 yılında en fazla göç hareketliliğinin yaşandığı 15-24 yaş grubunun göç etme nedenleri incelendiğinde; bu hareketliliğin en büyük nedeninin eğitim olduğu görüldü. Söz konusu nedenle gençlerin 448 bin 826'sının eğitim, 102 bin 660'ının işe başlamak veya iş bulmak ve 79 bin 831'inin ise hane / aile fertlerinden birine bağımlı göç nedeniyle göç ettiği görüldü.
YÜKSEKÖĞRETİMDE NET OKULLAŞMA ORANI YÜZDE 46,3 OLDU
Türkiye'de yükseköğretim net okullaşma oranı, 2024/'25 öğretim yılında yüzde46,3 oldu. Yükseköğretim net okullaşma oranı cinsiyete göre incelendiğinde, erkeklerde bu oran yüzde39,9, kadınlarda ise yüzde53,0 oldu.
NE EĞİTİMDE NE İSTİHDAMDA OLAN GENÇLERİN ORANI YÜZDE23,3 OLDU
Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre gençlerde işgücüne katılma oranı, 2024 yılında yüzde47,2 iken 2025 yılında yüzde47,6 oldu. Genç erkeklerde işgücüne katılma oranı 2024 yılında yüzde59,5 iken 2025 yılında yüzde60,1, genç kadınlarda ise bu oran 2024 yılında yüzde34,0 iken 2025 yılında yüzde34,3 oldu. Gençlerde işsizlik oranı, 2024 yılında yüzde16,3 iken 2025 yılında yüzde15,3 oldu. Genç erkeklerde işsizlik oranı 2024 yılında yüzde13,1 iken 2025 yılında yüzde11,7, genç kadınlarda ise bu oran 2024 yılında yüzde22,3 iken 2025 yılında yüzde22,1 oldu. Ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin oranı 2024 yılında yüzde22,9 iken 2025 yılında yüzde23,3 oldu. Genç erkeklerde ne eğitimde ne istihdamda olanların oranı 2024 yılında yüzde16,2 iken 2025 yılında yüzde16,3, genç kadınlarda ise bu oran 2024 yılında yüzde30,1 iken 2025 yılında yüzde30,9 oldu.
İSTİHDAMDAKİ GENÇLERİN YÜZDE57,9'U HİZMET SEKTÖRÜNDE YER ALDI
Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre genç nüfusun istihdam oranı, 2024 yılında yüzde39,5 iken 2025 yılında yüzde40,3'e yükseldi. Genç erkeklerde istihdam oranı 2024 yılında yüzde51,7 iken 2025 yılında yüzde53,0, genç kadınlarda ise bu oran 2024 yılında yüzde26,4 iken 2025 yılında yüzde26,7 oldu.
Genç nüfusun istihdamı sektörlere göre incelendiğinde, istihdam edilen gençlerin 2025 yılında yüzde11,6'sının tarım sektöründe, yüzde30,5'inin sanayi sektöründe, yüzde57,9'unun ise hizmet sektöründe yer aldığı görüldü. İstihdam edilen genç erkeklerin yüzde11,0'ının tarım sektöründe, yüzde36,6'sının sanayi sektöründe, yüzde52,4'ünün hizmet sektöründe yer aldığı görülürken genç kadınların yüzde12,9'unun tarım, yüzde17,7'sinin sanayi, yüzde69,5'inin ise hizmet sektöründe yer aldığı görüldü.
GENÇLERİN YÜZDE54,4'Ü MUTLU OLDUĞUNU BELİRTTİ
Yaşam Memnuniyeti Araştırması sonuçlarına göre 2025 yılında 18 ve daha yukarı yaştaki bireylerden kendini mutlu hissettiğini belirtenlerin oranı yüzde53,3 iken kendini mutsuz hissettiğini belirtenlerin oranı ise yüzde13,0 oldu. Yaşam Memnuniyeti Araştırması sonuçlarına göre 2025 yılında 18-24 yaş grubundaki genç nüfus içinde kendini mutlu hissettiğini belirtenlerin oranı yüzde54,4 iken kendini mutsuz hissettiğini belirtenlerin oranı ise yüzde11,9 oldu.
Kendini mutlu olarak hisseden 18-24 yaş grubundaki erkek nüfusun oranı yüzde52,3 iken kendini mutsuz hissettiğini belirtenlerin oranı ise yüzde13,3 oldu. Kendini mutlu hissettiğini belirten 18-24 yaş grubundaki genç kadın nüfusun oranı yüzde56,7 iken kendini mutsuz hissettiğini belirtenlerin oranı ise yüzde10,4 oldu.
GENÇLERİN MUTLULUK KAYNAĞI OLARAK SAĞLIK, İLK SIRADA YER ALDI
Yaşam Memnuniyeti Araştırması sonuçlarına göre 2025 yılında gençlerin mutluluk kaynağı olan değerler arasında yüzde38,8 ile sağlık, ilk sırada yer aldı. Bunu, yüzde22,8 ile başarı, yüzde16,6 ile para izledi. Mutluluk kaynağı cinsiyete göre incelendiğinde, genç erkeklerde yüzde33,7 ile ilk sırayı sağlık alırken bunu yüzde24,2 ile para ve yüzde21,9 ile başarı takip etti. Genç kadınlarda ise yüzde44,2 ile ilk sırayı sağlık alırken bunu yüzde23,8 ile başarı ve yüzde20,1 ile sevgi takip etti.
GENEL SAĞLIK DURUMUNDAN MEMNUN OLDUĞUNU BELİRTEN GENÇLERİN ORANI YÜZDE87,2 OLDU
Yaşam Memnuniyeti Araştırması sonuçlarına göre 18 ve daha yukarı yaştaki bireylerin genel sağlık durumlarından memnuniyet oranı 2025 yılında yüzde68,6 oldu. Genç nüfusun genel sağlık durumundan memnuniyet oranının 2025 yılında yüzde87,2 olduğu görüldü. Bu oran genç erkeklerde yüzde88,2, genç kadınlarda ise yüzde86,2 oldu. Gençlerin yüzde75,5'i işinden memnun olduğunu belirtti
Yaşam Memnuniyeti Araştırması sonuçlarına göre 2025 yılında, gençlerin yüzde75,5'i çalıştığı işinden memnun olduğunu, yüzde52,0'ı elde ettiği kazançtan memnun olduğunu belirtti. Genç erkeklerde çalışılan işten duyulan memnuniyet oranı yüzde77,5, elde edilen kazançtan memnuniyet oranı yüzde54,0 olurken genç kadınlarda ise bu oranlar yüzde70,8 ve yüzde47,5 olarak gerçekleşti. Yaşam Memnuniyeti Araştırması sonuçlarına göre 2025 yılında, gençlerin yüzde73,0'ı şimdiye kadar almış olduğu eğitimden memnun olduğunu belirtti. Bu oran genç erkeklerde yüzde72,3 iken genç kadınlarda yüzde73,7 oldu.
GENÇ KADINLAR EN FAZLA PSİKOLOJİK ŞİDDETE MARUZ KALDI
Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırması, 2024 yılı sonuçlarına göre son 12 ayda en fazla şiddete maruz kalanların, 15-24 yaş grubundaki genç kadınlar olduğu görüldü. Genç kadınlara yönelik şiddet türleri arasında yüzde15,2 ile psikolojik şiddet ilk sırayı alırken, bunu yüzde7,3 ile dijital şiddet, yüzde5,8 ile ısrarlı takip, yüzde4,6 ile ekonomik şiddet, yüzde3,8 ile fiziksel şiddet ile yüzde1,8 ile cinsel şiddet izledi.
GENÇLERİN YAPAY ZEKA KULLANMA ORANI YÜZDE39,4 OLDU
Yapay Zeka İstatistiklerine göre 2025 yılında internet kullanan bireylerden üretken yapay zeka kullandığını beyan eden 16-24 yaş grubundaki gençlerin oranı yüzde39,4 oldu. Üretken yapay zeka kullanan gençler cinsiyete göre incelendiğinde, bu oranın genç erkeklerde yüzde38,3, genç kadınlarda ise yüzde40,5 olduğu görüldü. Yapay zeka kullanan gençlerin yüzde75,3'ü özel amaçlar için, yüzde53,9'u örgün eğitim için, yüzde19,7'si ise mesleki ve iş amaçlı kullandıkları görüldü.
Yapay zeka kullanmadığını beyan eden gençlerin kullanmama nedenlerinin; yüzde80,7 ile yapay zekaya ihtiyaç duyulmaması, yüzde8,2 ile yapay zekanın nasıl kullanılacağının bilinmemesi, yüzde8,1 ile yapay zekanın varlığından haberdar olunmaması ve yüzde2,8 ile gizlilik, güvenlik veya emniyetle ilgili endişeler olduğu görüldü.
