İran sınırındaki stratejik konumuyla Van, hem düzensiz göçmenlerin geçiş noktası hem de İranlı turistlerin cazibe merkezi haline geldi. Göç hareketliliği, kentin ekonomisinden sosyal yaşamına kadar pek çok alanda derin etkiler bırakıyor.
Türkiye’nin doğusunda, İran sınırında yer alan Van, son yıllarda hem iç göç hem de dış göçün yoğun yaşandığı şehirlerin başında geliyor. Bir yandan İranlı turistlerin kente canlılık katması, diğer yandan Afganistan, Pakistan ve Ortadoğu’dan gelen düzensiz göçmenlerin sınırdan geçişleri, Van’ın sosyal, ekonomik ve kültürel yapısını doğrudan etkiliyor.
Van’ın İran’a açılan sınır kapısı ve dağlık geçiş noktaları, göçmenler için önemli bir rota haline geldi. Her yıl binlerce düzensiz göçmen, umut yolculuğu için Van üzerinden Türkiye’ye giriş yapıyor. Bu durum, sınır hattında yaşayan köylülerden şehir merkezindeki esnafa kadar birçok kesimi doğrudan etkiliyor. Kaçak geçişlerle birlikte güvenlik riskleri artarken, yerel halkın günlük yaşamında da önemli değişiklikler yaşanıyor.
Van’ın göç hikâyesinin diğer bir yüzü ise İranlı turistler. Özellikle Nevruz ve yılbaşı dönemlerinde kente akın eden İranlılar, Van esnafı için can suyu oluyor. Otellerden alışveriş merkezlerine kadar pek çok sektör, İranlı turistlerin bıraktığı dövizle ayakta duruyor. Ancak düzensiz göçle birlikte anılan Van’da, bu olumlu tablonun zaman zaman gölgede kaldığı görülüyor.
TÜİK verilerine göre Van, genç nüfus oranının en yüksek olduğu illerden biri. Ancak işsizlik ve ekonomik sorunlar nedeniyle Vanlı gençler, başka şehirlere göç etmek zorunda kalıyor. Bir yandan dış göçle nüfusu artan şehir, diğer yandan kendi genç nüfusunu batıya kaptırıyor. Bu çelişki, Van’ın geleceği açısından dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor.
Van’a gelen göçmenlerin sayısının artması, konut ve iş piyasasında da belirgin şekilde hissediliyor. Kiraların yükselmesi, özellikle dar gelirli Vanlı vatandaşları zorlarken, iş gücü piyasasında kayıt dışı ve ucuz işçilik yaygınlaşıyor. Bu durum, hem işsiz Vanlı gençleri hem de şehirdeki ekonomik dengeleri olumsuz yönde etkiliyor.
Van sokaklarında karşılaşılan göçmenler, yanlarında sadece birkaç eşya ile yeni bir hayat arayışında. Sınır köylerinde yaşayan halk ise, çoğu zaman kendi güvenliklerini riske atarak bu göç dalgasının yükünü taşıyor. Kimileri insani yardım elini uzatırken, kimileri ise kendi yaşam mücadelesini zorlaştıran bir tabloyla karşı karşıya kalıyor.
Van’da göç ve nüfus konusu, sadece bugünün değil geleceğin de en kritik meselelerinden biri olarak öne çıkıyor. Hem sınırdan gelen göçmenlerin yarattığı etkiler hem de Vanlı gençlerin göç etmek zorunda kalışı, şehrin demografik yapısını değiştirmeye devam ediyor.
