Kış mevsiminin gelmesiyle birlikte Van’da hava kalitesi tehlikeli seviyelere ulaştı. Özellikle akşam saatlerinde kent genelinde temiz hava almak neredeyse imkânsız hale gelirken, hava kirliliği hem çevre hem de insan sağlığı açısından ciddi risk oluşturmaya başladı. Kentte yaygın olarak kullanılan kalitesiz kömür, Vanlıların adeta zehir solumasına neden oluyor.
Dünyanın ve Türkiye’nin en büyük çevresel sorunları arasında yer alan hava kirliliği, etkisini her geçen yıl daha fazla hissettiriyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre dünyada her yıl 10 kişiden 9’u hava kirliliğine bağlı nedenlerle yaşamını yitiriyor. Türkiye genelinde de hava kirliliği oranları artarken, yeşil alanların yetersiz olduğu Van’da bu durum çok daha derinden hissediliyor. Kış aylarında artan hava kirliliği nedeniyle kentte nefes almak zorlaşırken, Vanlıları sağlık açısından ciddi sonuçlar bekliyor.
Astım, bronşit ve KOAH gibi solunum yolu hastalıklarına neden olan hava kirliliğiyle ilgili Yeni Doğu Gazetesi’ne konuşan Van Çev-Der Başkanı Ali Kalçık, Van halkının büyük bir tehlike ile karşı karşıya olduğunu belirterek yetkililere çağrıda bulundu.
“VANLI TEMİZ HAVA SOLUYAMIYOR”
Van’da hava kirliliğinin her geçen gün arttığını ifade eden Ali Kalçık, şu değerlendirmelerde bulundu: “Hava kirliliği hayatın kirlenmesi demektir. Suyun, toprağın ve havanın kirlendiği bir yerde canlı bir yaşam olmaz. Hava kirliliği çeşitli hastalıklara neden olur ve özellikle hasta bireyler üzerinde çok daha olumsuz etkiler bırakır. Soluduğumuz hava, içtiğimiz su ve yediğimiz gıdalar kirliyse hepimiz büyük bir tehlike altındayız. Her canlının temiz bir çevrede yaşama hakkı vardır. Bu evrensel bir haktır. Hava kirliliği nefes hastalıkları, KOAH ve astım gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açmaktadır.”
“HAVA KİRLİLİĞİNİN ANA KAYNAĞI KALİTESİZ KÖMÜR”
Hava kirliliğinin nedenlerine de değinen Kalçık, Van’ın coğrafi ve doğal özelliklerine rağmen ciddi bir hava kirliliği yaşadığını belirterek şunları söyledi: “Van her kış aynı sorunla karşı karşıya kalıyor. 1730 metre rakımda yaşıyoruz, sanayimiz yok, çevremiz dağlarla çevrili ve Van Gölü gibi büyük bir doğal zenginliğe sahibiz. Ancak buna rağmen hava çok kirli. Bunun temel nedeni fosil yakıtlar ve özellikle kentte kullanılan kalitesiz kömürlerdir. Büyükşehir olmasına rağmen doğalgaz kullanımı çok düşük. Birçok ilçe ve köye doğalgaz henüz ulaşmamış durumda. Doğalgaz yaygın olmayınca insanlar ucuz ve kalitesiz kömüre yöneliyor. Bu da Van’daki tüm canlıların yaşamını tehdit ediyor.”
“KALİTESİZ KÖMÜR KENTE SOKULMAMALI”
Kalçık, yetkililere çağrıda bulunarak kalitesiz kömürle mücadele edilmesi gerektiğini vurguladı: “Yetkili biri olsaydım yapacağım ilk iş Van’ın girişine zabıta koymak ve kalitesiz kömürün kente girişini engellemek olurdu. Hava kirliliğinin önüne geçmek için bu kömürlerin mutlaka yasaklanması gerekir. Doğalgazın yaygınlaşması ve ucuzlaması şart. Van, bölgenin en kirli havasına sahip illerinden biri. Temiz bir çevre tüm canlıların hakkıdır. Hem yetkililer hem de vatandaşlar bu konuda sorumluluk almalıdır.”
KENTSEL HAVA KİRLİLİĞİNDE ENVERZİYON RİSKİ
Uzmanlara göre Van’da hava kirliliğinin artmasında meteorolojik faktörler de önemli rol oynuyor. Özellikle kış aylarında görülen sıcaklık terselmesi (enverziyon), kirleticilerin atmosferde hapsolmasına neden oluyor.
Normal şartlarda sıcaklık yükseldikçe azalırken, enverziyon durumunda sıcaklık yükseklikle birlikte artış gösteriyor. Bu durum, hava akımlarını zayıflatarak kirleticilerin dağılmasını engelliyor. Yer seviyesinde oluşan enverziyon, dikey ve yatay hava hareketlerini durma noktasına getirerek kükürtdioksit (SO₂) ve partikül madde (PM) yoğunluğunu artırıyor. Uzmanlar, enverziyonun süresi, şiddeti ve kalınlığının hava kirliliğinin yoğunluğunu doğrudan etkilediğini belirtiyor. Özellikle kış aylarında yaşanan bu durum, insan sağlığı açısından ciddi riskler oluşturuyor ve bazı durumlarda ölümlere bile yol açabiliyor.
