Van'da geçmişte hemen her evin bahçesini ve bazı mezarlıkları süsleyen leylaklar, kentte bahçeli ev kültürünün yerini apartman yaşamına bırakmasıyla birlikte giderek yok olmaya başladı. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, kentin kültürel mirasının önemli parçalarından biri olan leylakları korumak ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla kapsamlı bir proje başlattı.
YYÜ Mimarlık ve Tasarım Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Şevket Alp, yürütülen çalışmanın yalnızca bitkileri kayıt altına almakla sınırlı olmadığını belirterek, "Yalnızca Van'ın leylaklarını değil, Van'ın kültürünü, emeğini, geçmişten gelen sevgisini ve bitkisel hafızasını da kayıt altına almış olacağız." dedi.
VAN'IN BAHÇE KÜLTÜRÜNÜN SİMGESİ
Nisan sonu ve mayıs ayında mor, eflatun ve beyaz çiçekleriyle Van'a ayrı bir güzellik katan leylaklar, yıllar boyunca kentin bahçelerinin vazgeçilmez süs bitkileri arasında yer aldı. Soğuk iklime dayanıklı yapısıyla dikkat çeken leylaklar, yalnızca ev bahçelerinde değil, mezarlıklarda da önemli bir yere sahipti. Prof. Dr. Şevket Alp, leylakların Van'ın doğal florasına ait bir tür olmadığını, ancak yüzyıllar içerisinde kentin bahçe kültürünün ayrılmaz bir parçası haline geldiğini ifade ederek, hızla artan yapılaşmanın bu kültürel mirası tehdit ettiğini söyledi.
MEZARLIKLARDAKİ LEYLAKLAR DİKKAT ÇEKTİ
Proje kapsamında eski köyler, tarihi bahçeler ve mezarlıklarda saha çalışmaları gerçekleştirdiklerini belirten Prof. Dr. Alp, çok sayıda yaşlı leylak ağacına ulaştıklarını söyledi. Bazı mezarlarda, yaşamı boyunca evinde leylak yetiştiren kadınların kabirlerine de leylak dikildiğini gördüklerini aktaran Alp, bunun Van'ın kültürel hafızası açısından son derece anlamlı olduğunu vurguladı. "Leylak sadece bir süs bitkisi değil; sevginin, emeğin, hatıranın ve vefanın da simgesi. Bu nedenle yürüttüğümüz çalışma yalnızca botanik değil, aynı zamanda kültürel bir miras projesidir." ifadelerini kullandı.
AMAÇ YENİDEN VAN'IN BAHÇELERİNE KAZANDIRMAK
Daha önce Van lalesi ve Van nergisi üzerine de çalışmalar yürüttüklerini hatırlatan Prof. Dr. Şevket Alp, bu projeyle kayıt altına alınacak leylakların çoğaltılarak yeniden Van'ın bahçelerine, parklarına ve kamusal yeşil alanlarına kazandırılmasının hedeflendiğini söyledi. Üniversite bünyesinde sürdürülen proje için bilimsel araştırma destek programına başvurduklarını belirten Alp, Van Büyükşehir Belediyesi ile de iş birliği görüşmelerinin devam ettiğini ifade ederek, çalışmanın ilerleyen süreçte Van'ın ortak kültürel mirasına katkı sunacak kalıcı bir projeye dönüştürülmesinin amaçlandığını kaydetti.