Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı'nın (TEPAV) yayımladığı "Türkiye'nin Kentsel Büyüme Dinamikleri" analizinde, 1975-2020 yılları arasında şehirlerin büyüme yönleri incelendi. Göç, kentleşme, ulaşım yatırımları ve ekonomik gelişmelerin etkisiyle birçok ilin kentsel ağırlık merkezinin yer değiştirdiği belirtilirken, Van'ın da son 45 yılda önemli ölçüde batıya doğru büyüdüğü tespit edildi.
VAN'DA YERLEŞİM AĞIRLIĞI BATIYA KAYDI
TEPAV'ın verilerine göre Van'ın kentsel ağırlık merkezi 1975-2020 döneminde yaklaşık 4,6 kilometre batıya, 1 kilometre ise kuzeye kaydı. Bu değişim, kentte yeni yerleşim alanlarının ve yapılaşmanın ağırlıklı olarak batı yönünde geliştiğini gösterdi. Araştırma, Van'ın büyüme eğiliminin son yıllarda özellikle batı koridorunda yoğunlaşan konutlaşma, ulaşım yatırımları ve nüfus hareketleriyle şekillendiğine işaret etti.
TÜRKİYE'DE 44 İL BATIYA BÜYÜDÜ
Analizde, Türkiye genelinde 44 ilin kentsel ağırlık merkezinin batıya kaydığı belirlendi. Uzmanlara göre bu eğilimin arkasında iç göç hareketleri, yeni konut alanlarının oluşması, sanayi yatırımları ve ulaşım altyapısındaki gelişmeler bulunuyor.
MUĞLA İLK SIRADA
Kentsel ağırlık merkezi en fazla batıya kayan il Muğla oldu. Muğla'nın ağırlık merkezi yaklaşık 7,3 kilometre batıya taşınırken, bu alanda Türkiye'de ilk sırada yer aldı. Öte yandan Balıkesir, yaklaşık 7,5 kilometrelik kuzey yönlü hareketle kuzeye en fazla büyüyen il olurken, Konya ise yaklaşık 4 kilometre güneye kayarak güney yönlü büyümenin en belirgin görüldüğü şehir olarak kayıtlara geçti.
İKİ İL GENEL EĞİLİMİN DIŞINDA KALDI
Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise Antalya ve Isparta oldu. Türkiye genelinde batıya yönelen büyüme eğiliminin aksine, bu iki ilin kentsel ağırlık merkezinin yaklaşık 5,5 kilometre doğuya kaydığı belirlendi.
İSTANBUL VE ANKARA'DA KUZEYBATI EĞİLİMİ
TEPAV verilerine göre İstanbul'un kentsel ağırlık merkezi yaklaşık 5,4 kilometre batıya ve 3,3 kilometre kuzeye, Ankara'nın ise yaklaşık 2,9 kilometre batıya ve 5,3 kilometre kuzeye kaydı. Böylece iki büyükşehirde de büyümenin ağırlıklı olarak kuzeybatı ekseninde gerçekleştiği görüldü. TEPAV analizine göre kentsel ağırlık merkezi; nüfusun yoğunlaştığı, yeni yerleşim alanlarının geliştiği, ekonomik faaliyetlerin arttığı ve ulaşım yatırımlarının yoğunlaştığı bölgeleri ifade ediyor. Uzmanlar, göç hareketleri, kentleşme politikaları ve ekonomik gelişmelerin şehirlerin büyüme yönünü belirleyen temel faktörler arasında yer aldığını vurguluyor. Van'da son 45 yılda yaşanan batı yönlü büyüme de kentin mekânsal gelişiminin bu eksende şekillendiğini ortaya koyuyor.