Van’ın kültürel mirası haline gelen ve kahvaltı sofralarının baş tacı olan Van otlu peyniri, son aylarda yaşanan maliyet artışları nedeniyle rekor seviyede zamlandı. Van Peynirciler Çarşısı’nda fiyatlar adeta ikiye katlanırken, hem satıcılar hem de tüketiciler bu durumdan olumsuz etkilendiklerini dile getiriyor.
Van’da peynircilik sektöründe yıllardır esnaflık yapan Muhammed Akçılgın, muhabirimiz Mürsel Öner’e yaptığı değerlendirmede, maliyet artışlarının kontrol edilemez bir seviyeye ulaştığını belirtti. Akçılgın, özellikle yem, ulaşım, işçilik ve depolama giderlerindeki sürekli yükselişin fiyatlara doğrudan yansıdığını ifade etti.
“Maliyetler durmadan artıyor. Fiyatları artırmamak için uzun süre direndik ancak bu artık mümkün olmuyor. Hem biz zor durumdayız hem de tüketici. Buna rağmen geleneksel üretimden taviz vermemeye çalışıyoruz” diyen Akçılgın, sektörün içinde bulunduğu zorlu süreci özetledi.
FİYATLAR REKOR SEVİYEDE
Van Peynirciler Çarşısı’na giden vatandaşlar, tezgâhlardaki etiketleri görünce şaşkınlıklarını gizleyemiyor. Geleneksel yöntemlerle üretilen Van otlu peynirin kilosu 300 TL’den başlayıp 600 TL’ye kadar yükselmiş durumda. Bölgede yoğun tüketilen diğer süt ürünleri de benzer bir artış trendi gösteriyor.
Güncel fiyatlar şöyle:
Van otlu peynir: 600 TL
Süzme yoğurt: 100 TL
Orijinal organik ev kurutu: 450 TL
Koyun tereyağı: 800 TL
İnek tereyağı: 550 TL
Bu rakamlar, özellikle dar gelirli vatandaşların bütçesini zorlarken, peynir satıcılarının da müşteri kaybı yaşamasına neden oluyor.
VAN OTLU PEYNİRİ: BİR LEZZETTEN ÇOK DAHA FAZLASI
Van otlu peyniri, bölge halkı için yalnızca bir süt ürünü değil; yıllardır nesilden nesile aktarılan bir üretim geleneği, bir yaşam biçimi. İlkbaharın gelmesiyle beraber başlayan üretim süreci, zahmetli olduğu kadar özen gerektiriyor. Yaylalara çıkan koyunlar, Berivan kadınlar tarafından sabahın erken saatlerinde sağılıyor. Sütler belirli bir kıvama gelene kadar kaynatıldıktan sonra peynir haline getiriliyor. Peynire özgün aromasını kazandıran en kritik aşama ise peynirle harmanlanan yöresel otlar. Sirmo, mende, heliz ve pung başta olmak üzere birçok aromatik dağ otu, peynirle karıştırılarak eşsiz lezzet ortaya çıkarılıyor. Hazırlanan peynirler daha sonra bidonlara basılıyor ve toprağa gömülerek yaklaşık altı ay boyunca olgunlaştırılıyor. Bu doğal fermantasyon süreci, peynire hem dayanıklılık hem de yoğun bir aroma kazandırıyor.
ÜRETİCİ ARTAN MALİYETLERE YETİŞEMİYOR
Sektördeki esnaf, fiyat artışlarının kaçınılmaz olduğunu belirtiyor. Özellikle son yıllarda yem fiyatlarındaki yükseliş, mazot ve nakliye masraflarının artması, işçilik giderlerinin çoğalması üreticiyi ciddi biçimde zor durumda bırakmış durumda. Muhammed Akçılgın, üretim maliyetlerinin her aşamasında artış yaşandığını belirterek şunları söyledi: “Bugün 400 TL’ye mal ettiğimiz bir peyniri 450 TL’ye satabilmemiz mümkün değil. Bir ürünün raflara gelene kadar geçtiği tüm süreçlerde maliyetler katlanıyor. Özellikle depolama ve olgunlaştırma süresi uzun olan peynirlerde bu artış daha fazla hissediliyor.”
TÜKETİCİ FİYATLARDAN ŞİKÂYETÇİ AMA VAZGEÇEMİYOR
Vatandaşlar, doğal yöntemlerle üretilen Van otlu peynirinin lezzetinden vazgeçemeseler de fiyatların neredeyse iki katına çıkmış olmasından rahatsız. Peynirciler Çarşısı’na alışverişe gelen birçok kişi, bütçelerinin zorlandığını ancak bu lezzeti sofralarından eksiltmek istemediklerini ifade ediyor. Turistlerin de yoğun ilgi gösterdiği Van otlu peyniri, fiyatına rağmen bölgenin en çok talep gören ürünlerinden biri olmayı sürdürüyor.
SEKTÖRÜN GELECEĞİ NE OLACAK?
Zamların ardından gözler, önümüzdeki aylarda fiyatların nasıl şekilleneceğine çevrilmiş durumda. Üreticiler maliyetlerin düşürülmesi için destek mekanizmaları talep ederken, tüketiciler ise fiyatların daha makul seviyelere çekilmesini umut ediyor. Van otlu peyniri, geçmişten bugüne taşıdığı kültürel değeri ve eşsiz lezzetiyle kentin kimliğinin ayrılmaz bir parçası olmaya devam ediyor. Ancak sektörün sürdürülebilirliği için üretici ile tüketicinin arasındaki dengeyi koruyacak çözümlerin üretilmesi gerektiği vurgulanıyor. Van halkı için bir miras olan bu peynir, gelecekte de sofralarda yer bulmaya devam edecek gibi görünüyor; ancak fiyatların nereye kadar yükseleceği merak konusu.
