Urartu Kralı Menua tarafından yaklaşık 2 bin 750 yıl önce inşa edilen Şamran Kanalı’nın hem mühendislik hem de kültürel açıdan büyük bir miras olduğunu hatırlatan Sayyiğit, kanalın günümüzde ciddi tahribat yaşadığını vurguladı. Gürpınar’dan (Payîzava) Van Kalesi’ne uzanan güzergâhtaki tarihi yapının 1988 yılından itibaren döşenen asbestli beton borular nedeniyle sık sık kırıldığını, buna bağlı olarak kaçak sulamanın arttığını belirtti.
Kanalın birçok noktasında kırılma, aşınma ve dağılma gibi ciddi hasarlar bulunduğunu ifade eden Sayyiğit, gerekli koruma ve bakım çalışmalarının yapılmadığını, temizlik yetersizliği nedeniyle kanal boyunca çöp birikimlerinin oluştuğunu kaydetti. Bu ilgisizliğin, kanal üzerinde kurulu olan ve bölgenin önemli kültürel dokularından biri olan “Kırk Değirmenler” sistemini de yok olma noktasına getirdiğini belirtti.
Sayyiğit, Şamran Kanalı'nın yalnızca tarihi kimliğinin değil, 50 kilometrelik hattı boyunca yarattığı kültürel değerlerin de tehdit altında olduğuna dikkat çekerek, acil koruma eylem planı hazırlanması ve kanalın dünya mirası listesine alınması için adım atılması gerektiğini söyledi.
Milletvekili Sayyiğit, Bakan Ersoy’un yanıtlaması istemiyle şu soruları yöneltti: Şamran Kanalı’nda meydana gelen tahribatla ilgili Bakanlığınızda hangi bilgiler bulunmaktadır? Bugüne kadar kanalda herhangi bir inceleme yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir? Kanalın korunmasına yönelik bir eylem planı mevcut mudur? Hangi tedbirler alınmıştır? Şamran Kanalı’nın korunması ve restorasyonu için ayrılan bütçe ne kadardır? 2026 yılı bütçesinde Van’daki tarihi yapılara ne kadar ödenek ayrılmıştır? Kırk Değirmenler sisteminin kültür mirası olarak korunması için bir çalışma yapılacak mıdır? Şamran Kanalı’nın dünya mirası listesine alınması için herhangi bir girişiminiz var mıdır? Kanalın yok olmaması adına somut bir çalışmanız bulunmakta mıdır? Milletvekili Sayyiğit’in önergesi, Van’ın en önemli tarihi miraslarından biri olan Şamran Kanalı’nın geleceğine dair endişeleri yeniden gündeme taşıdı.
