Van’ın İpekyolu ilçesinde bulunan asırlık Sobacılar çarşısında kış hareketliliği devam ediyor. Bir taraftan tamir işlerinin yapıldığı çarşıda diğer taraftan doğalgazın ulaşmadığı bölgelerde ikamet eden vatandaşlar için soba üretimi yapılıyor.
Van’ın tarihi Sobacılar Çarşısı, kırsalda doğal gazın olmadığı bölgelerde yoğun talep gören sac sobalarla hareketli bir sezon geçiriyor. Yaz aylarında semaver, mangal üretimi yaparak geçimini sürdüren Sobacı esnafı kış aylarında da soba üretimi yaparak geçimini idame yapmayı sürdürüyor. Babadan oğula, ustadan çırağa aktarılan mesleğin son soba bükücüleri mesleği devir edecek çırak bulamıyor. Van’ın tarihi Sobacılar Çarşısı, el emeğiyle üretilen sobalarla kent kültürünün önemli bir parçası olmayı sürdürüyor. Kent merkezinde doğal gaz kullanımının hızla yaygınlaşması, soba talebini azaltsa da doğal gazın henüz ulaşmadığı kırsal mahallelerde üretim canlılığını koruyor. Özellikle çetin kış koşullarında, kırsalda yaşayan vatandaşlar için ‘tezek sobası’ ya da ‘kara soba’ olarak bilinen sac sobalar vazgeçilmez bir ısınma aracı olmaya devam ediyor.
Kömür fiyatlarındaki artışın da etkisiyle kırsaldaki vatandaşlar, turbo sobalar yerine daha uygun maliyetli ve verimli olan sac sobaları tercih ediyor. Sobacılar Çarşısı esnafı, hem üretim hem de satış anlamında yoğun bir sezon geçiriyor.
“ÇIRAK BİLE BULAMIYORUZ"
Yeni Doğu Gazetesine konuşan 35 yıllık soba ustası Mesut Anter, doğal gazın köylere ulaşmaması nedeniyle kırsal kesimde soba talebinin devam ettiğini belirtti. Anter, “Şehirde doğal gazın gitmediği evlerde turbo sobalar kullanılıyor. Köylüler ise bizim üretmiş olduğumuz sac sobaları tercih ediyor. Eskiden 3-4 çeşit soba varken, şimdi 20 çeşit soba var. Kendi üretimimiz olan sobaların fiyatı 800 liradan başlayıp bin liraya kadar devam ediyor. Fırınlı ve kovalı sobalar bin 500, emaye sobalar ise bin 700 liradan satılıyor. Doğal gaz öncesinde çeşitlilik daha fazlaydı ve işçilik ile ustalığın değeri büyüktü. Şimdi mesleği aktaracak bir çırak bile bulamıyoruz. Eskiden meslek öğrenmek için çıraklık yapılan alanlarda şimdi çalışacak gençler yok” dedi.
Soba imalatçısı Metin Akcan ise doğal gazın giderek yaygınlaştığını, ancak soba üretimlerinin daha çok kırsal bölgelerde talep gördüğünü dile getirerek, “Kırsalda da herkes bu sobaları kullanmıyor. Bazı kesimler kat kaloriferi veya palet sobası tercih ediyor. Bizim sattığımız sobalar, tezek ve turbo sobalardır” diye konuştu.
