Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Van Bölge Müdürlüğü, 2025 yılı Gelir Dağılımı İstatistiklerini kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan verilere göre Van’ın da içinde yer aldığı TRB2 Bölgesi (Van, Muş, Bitlis, Hakkari), Türkiye genelinde en düşük gelir seviyesine sahip bölge oldu. TÜİK verileri, Van ve Doğu Anadolu illerindeki gelir düşüklüğünü ve bölgesel eşitsizliği bir kez daha gözler önüne serdi.
GELİR DAĞILIMI İSTATİSTİKLERİ, 2025
Gelir Dağılımı İstatistiklerinin hesaplandığı Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması 2025 yılı sonuçlarına ilişkin gelir bilgileri, bir önceki takvim yılı olan 2024 yılını referans almaktadır. Gelir hesaplamalarında hanehalkı gelirleri; hanehalkı büyüklüğü ve kompozisyonu dikkate alınarak eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine dönüştürülmektedir.
Son yapılan araştırma sonuçlarına göre; en yüksek eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine sahip yüzde 20’lik grubun, toplam gelirden aldığı pay bir önceki yıla göre 0,1 puan azalarak yüzde 48,0 oldu. En düşük gelire sahip yüzde 20’lik grubun aldığı pay ise 0,1 puan artarak yüzde 6,4 olarak gerçekleşti.
GİNİ KATSAYISI 0,410 OLARAK HESAPLANDI
Gelir dağılımı eşitsizliği ölçütlerinden olan Gini katsayısı, sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımında eşitliği, bire yaklaştıkça ise gelir dağılımında bozulmayı ifade etmektedir. Gini katsayısı hesabında, hanenin ve fertlerin elde ettiği yıllık gelirlerin toplamından, gelir referans döneminde ödenen vergiler ve diğer hane veya kişilere yapılan düzenli transferler düşüldükten sonra bulunan hanehalkı kullanılabilir geliri esas alınmaktadır.
Daha önceki yıllardan farklı olarak 2025 yılı sonuçlarıyla birlikte, idari kayıtlardan elde edilen vergi ve sosyal güvenlik priminin net kullanılabilir gelire dahil edilmesiyle elde edilen brüt gelir için de Gini katsayısı hesaplandı.
Son araştırma sonuçlarına göre Gini katsayısı, bir önceki yıla göre 0,003 puan azalarak 0,410 olarak tahmin edildi. Tüm sosyal transferler hariç tutulduğunda Gini katsayısı 0,473, emekli ve dul-yetim maaşı dahil diğer tüm sosyal transfer gelirleri hariç tutulduğunda ise 0,420 olarak belirlendi. Brüt gelir üzerinden hesaplanan Gini katsayısı ise 0,422 oldu.
P80/P20 ORANI 7,5’E GERİLEDİ
Toplumun en yüksek gelir elde eden yüzde 20’sinin elde ettiği payın, en düşük gelir elde eden yüzde 20’nin payına oranını gösteren P80/P20 oranı, bir önceki yıla göre 0,2 puan azalarak 7,5 oldu. Gelirden en fazla pay alan yüzde 10’unun elde ettiği gelirin, en az pay alan yüzde 10’unun elde ettiği gelire oranı olan P90/P10 oranı ise 0,4 puan azalarak 12,9 olarak gerçekleşti.
TÜRKİYE GENELİNDE ORTALAMA GELİR ARTARKEN VAN GERİDE KALDI
Türkiye genelinde yıllık ortalama hanehalkı kullanılabilir geliri, bir önceki yıla göre yüzde 76,7 artarak 662 bin 414 TL oldu. Yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri ise yüzde 77,3 artışla 187 bin 728 TL’den 332 bin 882 TL’ye yükseldi.
Tek kişilik hanehalklarında yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri 418 bin 025 TL olarak hesaplandı. Çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarında bu gelir 386 bin 713 TL, tek çekirdek aileden oluşan hanehalklarında 338 bin 164 TL oldu. En düşük gelir, 264 bin 413 TL ile en az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hanehalklarında görüldü.
GELİRİN KAYNAĞI MAAŞ VE ÜCRET
Toplam gelir içerisinde en yüksek pay yüzde 49,7 ile maaş ve ücret gelirine ait oldu. İkinci sırada yüzde 18,3 ile müteşebbis geliri, üçüncü sırada ise yüzde 18,2 ile sosyal transfer gelirleri yer aldı. Tarım gelirinin müteşebbis geliri içindeki payı yüzde 15,6, emekli ve dul-yetim aylıklarının sosyal transferler içindeki payı ise yüzde 89,3 olarak gerçekleşti.
EĞİTİM VE SEKTÖRLERE GÖRE GELİR FARKI
Eğitim durumuna göre yıllık ortalama esas iş gelirleri; yükseköğretim mezunlarında 566 bin 839 TL, lise ve dengi okul mezunlarında 376 bin 932 TL, lise altı eğitimlilerde 290 bin 323 TL, bir okul bitirmeyenlerde ise 183 bin 900 TL oldu. Sektörel bazda en yüksek yıllık ortalama esas iş geliri 426 bin 045 TL ile hizmet sektöründe, en düşük gelir ise 237 bin 461 TL ile tarım sektöründe görüldü. Yıllık ortalama esas iş gelirinde en yüksek artış yüzde 79,0 ile inşaat sektöründe gerçekleşti.
VAN VE DOĞU ANADOLU EN DÜŞÜK GELİRE SAHİP BÖLGE
Araştırmaya göre, Türkiye’de yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri 332 bin 882 TL iken, en düşük gelir 172 bin 552 TL ile TRB2 Bölgesi’nde (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) gerçekleşti. En yüksek gelir ise TR51 Ankara, TR10 İstanbul ve TR31 İzmir bölgelerinde kaydedildi. TÜİK’in 2025 verileri, Van ve Doğu Anadolu illerinin gelir seviyesinde Türkiye ortalamasının oldukça gerisinde kaldığını, bölgesel ekonomik eşitsizliğin ise devam ettiğini bir kez daha ortaya koydu.