Van’da yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan tarihi Varakavank Manastırı (Yedi Kilise), yıllardır bir mele tarafından gönüllü olarak korunuyor. Bakraçlı Mahallesi’nde yaşayan 63 yaşındaki mele (Kürt din alimi) Mehmet Çoban, babasının vasiyeti üzerine manastırın bakımını üstlenerek hem temizlik işlerini yapıyor hem de gelen ziyaretçileri ağırlıyor.
BİR ÖMÜRLÜK GÖREV: BABADAN OĞULA VASİYET
Varakavank Manastırı’nın hemen yanında bulunan köy camisinde müezzinlik yapan Mehmet Çoban, manastırı koruma görevini yaklaşık 40 yıldır sürdürüyor. Çoban, 1950’li yıllarda köye yerleşen babası Resul Çoban’ın da uzun yıllar melelik yaptığını ve köylülere bu tarihi yapının korunması gerektiğini anlattığını dile getirdi.
Eskiden ahır ve samanlık olarak kullanılan manastırın babasının uyarıları sayesinde boşaltıldığını belirten Çoban, “Babam buranın korunmasını vasiyet etti. 35-40 yıldır buradayım, onun hatırası olduğu için terk edemedim” dedi. Kendisi de bu görevi çocuğuna vasiyet ettiğini söyleyen Çoban, “Ben öldükten sonra sahipsiz kalırsa bize yazıklar olsun. Çocuğuma da söyledim ama onlar iş güç nedeniyle zorlanacaklarını söylüyor” ifadelerini kullandı.
YIKILAN KUBBELERE KENDİ İMKÂNLARIYLA ÇÖZÜM ARIYOR
Bugüne kadar kapsamlı bir restorasyona alınmayan tarihi manastır, yıllar içinde defineciler tarafından tahrip edildi ve 2011 Van depreminde ağır hasar aldı. Çoban, manastırın bakımını tamamen kendi imkanlarıyla yaptığını belirterek şöyle konuştu: “Üç kubbesi çöktü. Tahtayla, sacla kapattım. Kışın metrelerce kar yağıyor, zarar vermesin diye kürekle temizliyorum. Etrafını tellerle çevirdim. Geçen yıl komple branda ile kapattım ama rüzgâr yırttı. Her yıl kendi cebimden masraf yapıyorum.” Çoban, İl Kültür Müdürlüğü ve ilgili kurumlara defalarca dilekçe vermesine rağmen gerekli desteği alamadığını vurguladı.
YURT DIŞINDAN GÖNÜLLÜ DESTEK TEKLİFİ
Ermenistan, İsviçre, Amerika ve Rusya’dan gelen grupların manastırın korunması için gönüllü destek sunmaya hazır olduklarını belirten Çoban, “Yeter ki restorasyona alınsın, herkes yardım etmeye hazır” dedi. Ancak resmi süreçlerin ilerlemediğini söyledi.
MANASTIRIN TARİHİ: PİSKOPOSLUK MERKEZİYDİ
Erek (Varag) Dağı eteklerinde bulunan Varakavank Manastırı’nın 8. ve 11. yüzyıllar arasında inşa edildiği, 10. yüzyılda piskoposluk merkezi olarak kullanıldığı biliniyor. Manastırın yedi bölümünden bugün sadece biri ayakta kalabildi. Van genelinde bulunan yaklaşık 100 Ermeni kilisesinden yalnızca Akdamar Adası’ndaki Surp Haç Kilisesi ve Edremit Kilisesi restore edilmiş durumda. Diğer yapılar büyük ölçüde yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.
