Van'da son yıllarda hızlanan konut üretimi ile yıllardır çözülemeyen imar sorunları, kentin geleceğine ilişkin önemli bir tartışmayı beraberinde getirdi. Uzmanlar bir yandan konut arzının talebi aşmaya başladığına dikkat çekerken, sektör temsilcileri ise imar belirsizliği nedeniyle arsa piyasasının ve yeni yatırımların durma noktasına geldiğini belirtiyor.
KONUT ÜRETİMİ TALEBİN ÜZERİNE ÇIKIYOR
Kente ilişkin değerlendirmelerde bulunan Muhlis Kaya, Van'da 2025 yılı içerisinde yaklaşık 7 bin 700 ruhsatlı konut üretildiğini, kaçak yapılarla birlikte bu sayının 9 bin daireyi aşmış olabileceğini söyledi. Kaya'nın hesaplamalarına göre kentte yeni evlilikler, boşanmalar, kentsel dönüşüm ihtiyacı ve göç hareketleri dikkate alındığında yıllık net konut ihtiyacı 5 bin 900 ila 6 bin konut arasında değişiyor. Bu tabloya göre Van'da her yıl yaklaşık 2 bin konutluk arz fazlası oluşma riski bulunuyor. Kaya, mevcut üretim temposunun sürmesi halinde önümüzdeki yıllarda boş daire sayısının artabileceğini, konut fiyatları üzerinde baskı oluşabileceğini ve ekonomik değerini kaybeden eski yapı stoklarının yeni bir sorun haline gelebileceğini ifade etti.
İMAR SORUNU PİYASAYI KİLİTLİYOR
Ancak konut üretimindeki artışa rağmen kentteki imar sorunları çözülebilmiş değil. Van Emlakçılar Derneği Başkanı Orhan Özdek, uzun yıllardır devam eden imar belirsizliğinin şehir ekonomisini olumsuz etkilediğini belirterek, vatandaşların arsalarını değerlendiremez hale geldiğini söyledi. Özellikle çevre yolu güzergâhı, 18. madde uygulamaları ve netleşmeyen imar planlarının kentte büyük bir belirsizlik oluşturduğunu ifade eden Özdek, "Vatandaş arsasını ne satabiliyor ne de değerlendirebiliyor. Arsa artık yatırım aracı olmaktan çıkmış durumda" dedi.
TAPU İŞLEMLERİ AZALDI, YATIRIMLAR YAVAŞLADI
İmar sorunlarının gayrimenkul piyasasını doğrudan etkilediğini belirten Özdek, tapu işlemlerinde ciddi düşüş yaşandığını ve yatırımcıların yeni projeler konusunda çekimser davrandığını söyledi. Özdek'e göre, konut üretiminin bazı bölgelerde hızla devam etmesine rağmen planlama sorunları nedeniyle kent genelinde sağlıklı bir piyasa oluşamıyor. Bu durum hem yatırımcıları hem de vatandaşları olumsuz etkiliyor.
KENTSEL DÖNÜŞÜM ALARMI
Her iki değerlendirme de Van'ın önündeki en büyük başlıklardan birinin kentsel dönüşüm olduğunu ortaya koyuyor. Kentte yaklaşık 50 bin konutun 25 yaşın üzerinde olduğu belirtilirken, eski yapı stokunun yenilenmesi için uzun vadeli ve uygulanabilir bir şehir planlamasına ihtiyaç duyulduğu vurgulanıyor. Uzmanlara göre Van'ın temel sorunu yalnızca konut sayısı değil; doğru yerde, doğru planlamayla ve sürdürülebilir bir imar anlayışıyla üretilecek konutların eksikliği. Aksi halde şehir bir taraftan boş dairelerin arttığı, diğer taraftan ise arsa ve imar problemlerinin çözülemediği bir yapıyla karşı karşıya kalabilir. Deprem gerçeğiyle yaşayan Van'da, konut üretimi ile şehir planlaması arasındaki dengenin kurulması önümüzdeki yılların en kritik konusu olarak görülüyor.