Kadirşinas Vanlılar Derneği Başkanı Vedat Özgür, Van’da giderek artan çöp toplama sorununu sosyal bilimlerde “Ortak Malların Trajedisi” olarak bilinen kavramla değerlendirdi. 1968 yılında biyolog Garrett Hardin tarafından ortaya atılan bu teoriye göre, bireyler ortak kullanılan bir kaynağı kişisel çıkarları doğrultusunda kullandıklarında, bu kaynak zamanla tahrip oluyor ve herkes için zarar doğuruyor.
Vedat Özgür, Van’daki Van Gölü sahili, parklar, mesire alanları, cadde ve sokaklar ile şehrin genel temizliğinin ortak mal olduğunu belirterek, bu alanların herkesin kullanımında olmasına rağmen kimseye ait olmamasının, bireylerin sorumluluk duygusunu azalttığını ifade etti.
Çöp atan bireylerin “Benim attığım çöp ne fark eder?”, “Zaten herkes atıyor.” ya da “Nasıl olsa belediye temizliyor.” gibi gerekçelerle hareket ettiğini belirten Özgür, bu bireysel rasyonel davranışların toplumsal düzeyde büyük zarar doğurduğuna dikkat çekti. Bu anlayışın sonucu olarak sahillerin ve parkların kirlendiğini, belediyenin temizlik maliyetlerinin arttığını, yaşam kalitesinin düştüğünü ve Van’ın turizm potansiyelinin ciddi şekilde zedelendiğini söyledi.
Bu çevre trajedisinden çıkış için üç temel çözüm öneren Özgür, ilk olarak belediyenin denetimleri artırarak yere çöp atanlara cezai yaptırımlar uygulaması gerektiğini vurguladı. İkinci olarak toplumda bilinç ve eğitim yoluyla çevreye sahip çıkma kültürünün yaygınlaştırılması gerektiğini belirtti. Üçüncü ve son olarak ise mahallelerin kendi çevresini sahiplenmesi ve kolektif temizlik hareketlerinin teşvik edilmesi çağrısında bulundu. Özgür açıklamasını, “Van’ın güzelliklerini korumak, her bireyin kendi küçük eyleminin büyük sonuçlar doğurduğunu anlamasıyla mümkündür” diyerek tamamladı.
