Uzun yıllar boyunca Vanlıların sinema ve kültür hayatında önemli bir rol üstlenen Emek Sineması, kültür evi benzeri bir projeyle yaşatılması beklentisine rağmen yıkılarak tarih oldu. Kentte geçmişin izlerini taşıyan önemli yapılardan biri olarak görülen Emek Sineması’nın korunarak yeniden işlevlendirilmesi beklenirken, alınan yıkım kararı tepkilere yol açtı. Vatandaşlar, yapının kültür evi ya da sanat merkezi olarak değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
VİZONTELE ALANI BENZERİ BİR SÜREÇ
Yıkım kararının, daha önce kentte tartışma konusu olan Vizontele sinema alanı sürecine benzer şekilde alınması dikkat çekti. Bu durum, “Van’ın kültürel hafızası bir bir yok oluyor” yorumlarına neden oldu.
“KENT BELLEĞİ KORUNMALIYDI”
Konuyla ilgili görüş belirten bazı vatandaşlar, “Bu tür yapılar sadece bir bina değil, bir dönemin tanığıdır. Emek Sineması korunarak gelecek nesillere aktarılmalıydı” ifadelerini kullandı. Emek Sineması’nın yıkılmasıyla birlikte Van’da kültürel mirasın korunmasına yönelik tartışmalar yeniden gündeme gelirken, benzer yapıların akıbeti de merak konusu oldu.
Kentte birçok kişi, bundan sonraki süreçte tarihi ve kültürel değer taşıyan yapıların korunması için daha hassas adımlar atılması gerektiğini vurguluyor. Van’ın 60 yıllık kültür çınarı Emek Sineması için yıkım kararı uygulunmaya başlandı. Bir dönem Vehbi Koç tarafından açılan, yazlık ve kışlık salonlarıyla on binlerce Vanlıya "beyaz perde" büyüsünü yaşatan tarihi yapı, kentin siluetinden siliniyor.
Van’ın sosyal ve kültürel belleğinde silinmez izler bırakan Emek Sineması, gelişen şehirleşme ve zamana yenik düşerek fiziki varlığına veda ediyor. 1960’lı yıllarda hizmete giren ve açılışı iş dünyasının duayen ismi Vehbi Koç tarafından yapılan sinema, uzun yıllar boyunca bölgenin en modern kültür merkezlerinden biri olarak kabul ediliyordu.
Balkonlu mimarisi, locaları ve yüksek akustik kalitesiyle döneminin öne çıkan yapısı, sadece bir film izleme alanı değil; ailelerin, gençlerin ve sanatseverlerin buluşma noktasıydı. Kent hafızasında yer edinen "Sinemalar Sokağı"nın en güçlü temsilcilerinden biri olan Emek, daha önce yıkılan Şehir Sineması gibi tarihin tozlu raflarındaki yerini almaya hazırlanıyor. Yıkım çalışmalarının ardından alanın hangi amaçla kullanılacağına dair resmi bir açıklama henüz yapılmadı.
BİR DEVRİN SONU: YENİ VAN’DAN EMEK’E SİNEMALI GÜNLER
Gazete yazarı Ümit Kayaçelebi, yıkım haberiyle birlikte Van’ın sinema kültürüne dair derin bir nostalji yolculuğuna çıktı. Kayaçelebi, 1960’lı yılların Van’ını şu sözlerle yad ediyor: Dilaver Sineması Efsanesi: 1961 yılında Diş Tabibi Enver Dilaver tarafından kurulan ve "Yeni Van Sineması" olarak da bilinen yazlık sinema, bugünkü Özgür Center’ın olduğu yerde kerpiç duvarlarıyla Vanlılara hizmet veriyordu. Sinemalar Sokağı’nda Rekabet: Emek ve Şehir Sinemaları’nın yan yana olduğu dönemlerde, bir sinemanın balkonundan diğerinin perdesini izlemek mümkündü. Faytonlarla sokak sokak gezilerek yapılan film anonsları, kentin en büyük eğlencesiydi. Minderli Sinema Keyfi: O dönemde ailece sinemaya gitmek bir ritüeldi. Annelerin evden getirdiği minderler tahta sandalyelere serilir, çekirdek ve gazoz eşliğinde Ayhan Işık ve Türkan Şoraylı filmler izlenirdi.
VAN KENT BELLEĞİNİN KAYBI
Emek Sineması’nın yıkımı, sadece bir binanın ortadan kalkması değil, Van’ın 1960’lardan 1970’lerin sonuna kadar süren o canlı sosyal hayatının son fiziksel tanıklarından birinin daha yok olması anlamına geliyor. Belgin Doruk’tan Cüneyt Arkın’a kadar Yeşilçam’ın yıldızlarını Vanlılarla buluşturan bu devasa salon, artık sadece eski fotoğraflarda ve kuşaktan kuşağa aktarılan anılarda yaşayacak.
